
Cfare na tregon Literatura?
Para ca kohesh kam lexuar nje liber ne literature, i shkruajtur ne vitet 1920 nga Vernon Lee. Argumenti kryesor i Vernonit eshte qe shkrimtari manipulon idete dhe konceptet qe egzistojne ne mendjen e lexuesit. Qe gjysma e artit ne literature duhet te vi nga lexuesi. Keshtu qe leximi na tregon ne me shume nga lexuesi sesa nga shkrimtari. Per shembull: ne librin e tij, ai permend terthorazi tek krimtaria e literatures qe ai nuk e ka lexuar, por shpreson qe lexuesi i tij i viteve 1920, ta kete lexuar. Ne kete, ai eshte duke u munduar te manipuloje idete qe shpresimet e tij jane ne mendjen e lexuesit te tij, por nuk jane ne te tijen.
Ky argument qe sapo shkruajta, eshte i kundert me ate e bere nga Nietzsche, ku ai mbron, per shembull, kur lexon Kant nuk do te tregoje me shume rreth Kant sesa rreth racionalismit. Ne veshtrimit e Lee, duket se kur lexon Kant, do te na tregoje ne me shume rreth vetes sone, sepse ne duhet ti kemi idete dhe konceptet te pranishme per Kant qe ti manipuloje.
Pyejta ngrihet kur mendon se si keto ide te reja jane krijuar. Ndoshta gjate eksperiencave me sakte sesa leximi. Ose ndoshta shqyrtimi i Lee, adresohet tek punimet imagjinare (fictional) dhe jo-imagjinare (non-fictional).
____________
Lot Dielli