Bekham, shpėtimtari i futbollit nė Amerikė
--------------------------------------------------------------------------------
Anglezi synon ta bėjė kėtė sport sa mė popullor nė SHBA, ashtu si Pele, Bekenbauer apo Krujf nė tė kaluarėn...
13-01-2007
Bekham, shpėtimtari i futbollit nė Amerikė
Kur Pele u transferua te Nju Jork Kozmos nė kampionatin e Amerikės Veriore nė mesin e viteve '70, u fol se futbolli kishte arritur mė nė fund nė Shtetet e Bashkuara. Por jo. Ditėn e Pavarėsisė mė 1988-n, kur FIFA i dha SHBA-sė tė drejtėn pėr tė organizuar Kampionatin Botėror 1994, besimtarėt prapė menduan se tashmė futbolli kishte ardhur pėrfundimisht. Por prapė rezultoi e gabuar. Kėtė javė, Devid Bekham, akoma nė kulmin e formės fizike nė moshėn 31-vjeēare, nėnshkroi njė kontratė pesėvjeēare me vlerė 250 milionė dollarė, afėrsisht 1 milion dollarė nė javė, me klubin e futbollit Los Anxhelos Galaksi. Ai tha qė u transferua jo pėr para, por pėr tė ndihmuar klubin dhe sportin nė Shtetet e Bashkuara. Dilema nėse do tė ketė sukses aty ku dėshtuan Pele, Kupa e Botės 1994 dhe "maskota" e buzėqeshur e quajtur "Striker" (sulmues), mbart vėrtet shumė dyshime. Pa dyshim, kampionati amerikan i futbollit ("Major League Soccer") do tė marrė njė impuls tė fuqishėm pėr sa i takon popullaritetit, medias dhe pjesėmarrjes nė stadiume qė nga ardhja e pritur e Bekhamit nė verė. Ivan Gazidis, zv/komisioneri i Ligės, shprehet se ardhja e Bekhamit ėshtė njė gur i rėndėsishėm themeli pėr MLS-nė, drejtuesit e sė cilės janė tė vendosur tė mos pėrsėrisin gabimet e sė kaluarės. Gazidis flet pėr njė rritje progresive, tė qėndrueshme tė Ligės dhe sporti nė SHBA dhe nė Kanada, bashkė me ardhjen e Bekhamit, do tė shtojnė objektivat e tyre. Por tė thuhet qė futbolli i nivelit tė lartė do tė zėrė rrėnjė tė forta nė sportet apo kulturėn amerikane, ėshtė ndoshta njė pretendim i tepėrt pėr ta pritur vetėm nga Bekhami.
EMRAT E MĖDHENJ - Nė kohėn e Pelesė, shumė analistė dhe drejtues tė sportit ishin optimistė pėr ta vendosur futbollin nė piedestalin e bejsbollit, NBA-sė dhe regbisė amerikane. Atėherė "slogani" ishte pak a shumė i tillė: tė sjellim emra tė mėdhenj si Pele, Franc Bekenbauer dhe Xhorxh Best, dhe tifozėt do tė dynden e do tė apasionohen pas futbollit. Pasi tė tėrhiqnin tifozėt, sipas atyre, SHBA-ja mund tė fillonte tė zhvillonte lojtarėt e vet dhe tė bėhej fuqi e madhe nė futbollin botėror. Nė kulmin e vet, Nju Jork Kozmos tėrhiqte regullisht 50 mijė tifozė dhe rekordi ishte mbi 70 mijė. Por mė 1984-n ėndrra u shua. MLS dėshtoi. FIFA, organizmi drejtues i futbollit, e vetėdijshme pėr tregun e fuqishėm ende tė pazbuluar nė SHBA, ishte e vendosur qė t'i jepte njė mundėsi kėtij sporti dhe mė 1988-n, organizimin e Kupės sė Botės 1994 ia dha vendit tė bejsbollit, Elvisit dhe "hot-dog"-ėve.
TRASHĖGIMIA AMERIKANE - Pavarėsisht promovimit dhe masave tė organizatorėve pėr kėto finale, futbolli prapė nuk arriti tė vendoste rrėnjė tė thella nė nivelet e larta. Trashėgimia nga USA '94 ėshtė qė futbolli sot ėshtė njė sport i shėndetshėm dhe emocionues pėr femrat dhe fėmijėt nė Shtetet e Bashkuara, por jashtė zonave etnike tė vendosura qėkur, ky sport ka depėrtuar pak nė kulturėn amerikane. MLS, e ngritur nė mesin e viteve '90, ka prodhuar lojtarė tė mirė qė e meritojnė tė luajnė nė nivelet mė tė larta nė Europė, ēka ka bėrė qė SHBA-ja tė marrė pjesė nė pesė botėrorėt e fundit. Por finalet e 1994-s ilustrojnė saktė vendin e futbollit nė mendėsinė amerikane. Ato finale u luajtėn nė njėfarė "flluske futbolli": rreth stadiumeve, mijėra njerėz e dinin qė po luheshin ndeshje dhe pėr shkak tė pėrmasave tė mėdha tė stadiumeve amerikane, tifozėria nė Kupėn e Botės vendosi rekorde pėr sa u pėrket numrave. Por 3-4 kilometra larg nga vendi ku luheshin ndeshjet, jeta amerikane vazhdonte normalisht dhe pak vetė e dinin qė po luhej futboll.
STIL "SHOWBIZ" - Bekham dhe gruaja, Viktoria "Posh Spice" Adams, patjetėr qė do tė integrohen lehtėsisht nė industrinė e spektaklit (showbiz) dhe nė jetėn luksoze tė Hollivudit dhe Los Anxhelosit. Ēifti Bekham, qė nga gazetat e skandaleve nė Britani po quhen "Bucks" (d.m.th. Para), do tė pėrfitojnė dhjetėra milionė dollarė pėr tė bėrė rolin e evangjelistėve sportivė nė SHBA. Nuk dihet nėse amerikanėt do tė dėgjojnė mesazhin e tij. Kur futbolli nė Angli dhe Europė vuante nga huliganizmi dhe stadiumet e amortizuara nė vitet '80 dhe fillimi i viteve '90, NFL krijoi njė ligė me skuadra europiane: Monarkėt e Londrės, Dragojtė e Barcelonės, Galaktikėt e Frankfurtit, midis tė tjerave. NFL pa dritaren pėr tė imponuar lojėn e tyre pėrtej kufijve natyrorė, por pėrvoja e tyre ishte njė sinonim i futbollit tė lartė nė SHBA tani: fillimisht turma tė mėdha u tėrhoqėn nga spektakli i ri, por pastaj u pakėsuan dramatikisht, duke e braktisur ligėn nė nivele lokale. Bekhami me bukurinė mashkullore, fisnikėrinė dhe aftėsitė e shkėlqyera nė fushė, pritet tė bėhet fenomen sportiv nė SHBA. Nėse arrin tė kthejė nderin duke bėrė fenomen edhe sportin, atėherė "maskota Striker" do tė buzėqeshė pėr njė kohė tė gjatė.













