
Dhjetė pemėt mė madhėshtore nė botė
Pema ėshtė njė organizėm i gjallė qė strehon, ushqen, ngroh dhe mbron tė gjitha krijesat e gjalla. Ajo madje i bėn hije edhe atyre qė tundin sėpatėn pėr ta prerė. Me siguri nė botė ka me qindra e mijėra pemė madhėshtore dhe tė mrekullueshme, por kėto janė disi mė tė veēanta. Vendin e parė e mban pema e baobabit. Pema e bukės sė majmunit mund tė rritet deri nė 30 metra dhe tė ketė njė gjerėsi prej 11 metrash. Karakteristika: trung i fryrė pėr tė ruajtur ujin. Pema kombėtare e Madagaskarit ruan mė shumė se 120 mijė litra ujė. Kampioni mė i madh gjendet nė rrugėn "Baobab", pranė Morondavės, Madagaskar. Nė Ifaty, disa pemė tė tilla marrin formėn e shisheve, kafkave dhe ēajnikėve. Nė mjaft vende ato pėrdoren pėr tualete, madje dhe burgje. Vendin e dytė e mban pisha "Bristlecone", Metuselahu dhe Prometeu, pemėt mė tė vjetra nė botė. Emri Metuselah ėshtė vėnė sipas personazhit biblik qė jetoi 969 vjet. Ajo ėshtė 4838 vjeē dhe konsiderohet organizmi mė i vjetėr nė botė, pas numėrimit tė unazave. Pėr fat tė keq, pema e Prometeut ishte dhe mė e vjetėr, kishte 5000 unaza, tė cilat iu numėruan pasi ishte prerė. Pema "Banyan" ėshtė pema ku Robinson Kruzo ndėrtoi shtėpinė e tij. Forma e saj gjigande ėshtė e pagabueshme. Ngjan me njė ēadėr madhėshtore me rrėnjė ajrore qė dalin nga degėt nė tokė. Dokumentacionet tregojnė se ėshtė mbjellė nė vitin 288 para Krishtit. Selvia e Montezumės ėshtė 58 metra e lartė me diametėr 11.3 metra. Nė vitin 1994 krenaria meksikane rrezikoi. Kishte degė tė thara dhe gjethe tė verdha. Diagnoza e doktorėve ishte se po vdiste nga etja. Receta? Mė shumė ujė. Edhe pse duket sikur janė mė shumė se njė pemė, pema qė mban vendin e pestė quhet "Plep i egėr". Tė gjitha janė identike, pra pjesė e njė organizmi tė vetėm tė gjallė me njė sistem tė madh rrėnjėsh. Disa degė janė 130 vite tė vjetra dhe zėnė 107 akra tokė. Pema qė mban vendin e gjashtė ėshtė pema mė e famshme nė Francė, Chźne-Chapelle e Allouville-Bellefosse, ajo ėshtė njė ndėrtesė dhe njė monument fetar njėkohėsisht, pra tre nė njė. Pema e shtatė ėshtė ndėr speciet mė tė larta nė botė. Sekuoja gjigande qė mban rekordin e species ėshtė 115 metra e lartė. Vendndodhja mbahet sekrete, nė mėnyrė qė turistėt mos t'i dėmtojnė rrėnjėt, por ndodhet diku nė Kaliforni. Vendin e tetė e mban e njėjta specie. Ajo ėshtė 83,3 metra dhe peshon mė shumė se 6 mijė tonė. Vendin e nėntė e mban pema e Cirkut. Fermeri i bizeleve, Axel Erlandson formoi pemė, i priste, i pėrkulte, i transplantonte nė forma fantastike dhe i quajti pemėt e Cirkut. Ai e mbajti sekret dhe refuzoi ta zbulojė metodėn e rritjes sė tyre deri nė vdekje. Pema qė mban vendin e dhjetė nuk ėshtė dhe aq e madhe, por pėrfshihet nė kėtė listė pėr statusin ikonik dhe tė izoluar, me sfondin nė Oqeanin Paqėsor.
____________
Lot Dielli