Reportazh/ Nga Tirana e zhurmshme drejt liqenit të Ohrit, kremtimi shqiptar i Ditës së Biodiversitetit

POGRADEC- Liqeni ka marrë ngjyrë gri për shkak të reve, e duket po aq i vranët sa qielli. Dy a tre barka të braktisura buzë kallamishtes përkunden nga dallgët, ndërsa peshkatarët, që e kanë mbaruar punën në mëngjes herët, kanë humbur prej kohësh mes shtëpive në fshatrat anës bregut. Buzë rrugës, fëmijë në grupe shesin peshq në qese, duke u zgjatur duart makinave që zbresin vërtik të tatëpjetës drejt Ohrit. Pamja nuk ka ndryshuar prej herës së fundit që kaluam këtej, tre a katër muaj më parë dhe Pogradeci, të martën dukej krejt i shkretë. Këtu ende s’shihen plazhistët. Pushuesit që kanë pushtuar tashmë bregdetin presin ditë më të nxehta për të populluar Lyhnidën e lashtë. Për këtë, grupi ynë i miksuar me gazetarë, inxhinierë pyjesh, përfaqësues të OJF-ve dhe të Ministrisë së Mjedisit, në një udhëtim të organizuar nga kjo e fundit për ditën e “Biodiversitetit” duket krejt i huaj në plazhin e zbrazët të Pojskës, pak kilometra pa hyrë në qytetin e Pogradecit. Të hutuar prej udhëtimit në rrugën plot kthesa dhe gropa nga Tirana, ndërsa shtriqen dhe tymosin cigare, njerëzit rendin drejt liqenit si të tërhiqeshin me magnet, por gjithë kurioziteti u meket duke parë sipërfaqen thuajse të palëvizur të ujit ende të ftohtë...

Udhëtim biodivers...
Në sheshin “Nënë Tereza” ku ishte parashikuar nisja për në Pogradec arrijmë nja 5 minuta me vonesë. Nuk ishim të fundit. Në fakt, dy autobusët e parashikuar të niseshin aty nga ora 9.00 e paradites së martë, u nisëm 15 minuta më vonë, ashtu siç ndodh rëndom në udhëtimet e planifikuara herët në mëngjes. Autobusi çan lehtë në trafikun e Tiranës, i shoqëruar nga një makinë e policisë rrugore. E ndërsa ende përgjumshëm prezantohemi me të panjohurit, të ulur rreth e rrotull nesh, një grua që quhej Shpresa bën apelin e të ftuarve duke na dhënë të shkruajmë emrat në një letër. Jemi nisur për të festuar Ditën e Biodiversitetit dhe nga ç’kuptojmë, prej fjalëve të shkëputura aty -këtu nga organizatorët, udhëtimi është organizuar në këtë anë të Shqipërisë, për të kaluar në një nga zonat më të populluara me pyje e kafshë të egra. Duket se mjedisorët e kishin organizuar enkas këtë grup me interesa krejt të kundërta, ndër të cilët pak duket se janë të interesuar për ditën e kremtimit dhe mbrojtjes së shumëllojshmërisë së specieve dhe pjesa më e madhe o janë aty për punë e të shtrënguar se nuk mund të bënin ndryshe, o thjesht për të shijuar një vizitë në një prej zonave më të bukura të Shqipërisë dhe përfitojnë nga fakti që udhëtimi organizohet e paguhet nga të tjerë. Sidoqoftë, bisedat dashje pa dashje shkojnë e bien mbi bukurinë e luginave teposhtë kthesave të Kërrabës, të cilat shoferi i ndihur edhe nga patrulla e rrugores i merr me shpejtësi duke na i hedhur kokat andej këndej.

Ndalesa e parë
Autobusët parkuan për herë të parë në vendin e quajtur Uji i Ftohtë, në të hyrë të Librazhdit. Një park buzë Shkumbinit, në të cilin bien thikë shkëmbinj të mbuluar me gjelbërim e lulëkuqe, të cilat kanë sezonin dhe i sheh gjithëandej përgjatë rrugës, mes arave me grurë e deri në të çarat e shkëmbinjve e buzë liqenit të Pogradecit. Vendi ku kemi ndaluar nuk para tërheq shumë vëmendjen e vizitorëve, të cilët duken më shumë të dhënë në pirjen e kafeve të mëngjesit dhe tek- tuk në të rrallë sheh ndonjë që bën foto apo i bie kryq e tërthor sheshit të vogël me bar apo thjesht ulet në breg e i hedh sytë drejt Shkumbinit, që këtu ende pa zbritur mirë në fushë vazhdon të rrjedhë rrëmbyeshëm...

Ku buron Shkumbini?
Duke qenë se udhëtimi ka për qëllim të na njohë me popullsinë shtazore e bimore të luginës së njërit prej lumenjve më të mëdhenj të vendit tonë, organizatorët zënë e rrëfejnë se lugina është një nga më të pasurat me bimë e kafshë. “Për fat është një nga vendet ku janë bërë pak ndërtime dhe pyjet janë mbajtur mirë”,- na thotë njeriu që është caktuar ose mori përsipër aty për aty të bëjë ciceronin dhe pasi ka përmendur gjatësi e gjerësi të lumit, për dreq nuk di të thotë se nga buron Shkumbini. Ndërsa autobusi kalon Librazhdin, vendin ku bashkohen dy degët kryesore të lumit, në autobus askush s’di të thotë se prej ku fillon ai. As mjedisorët, as ne që me siguri kishim lexuar diku nëpër librat e gjeografisë për malin e Valmarës në juglindje të vendit, nuk u kujtuam për të dhe aty për aty u harruam duke folur për rrapishtat dhe gjelbërimin pa fund të rrugës deri në “ish” qytetin e minatorëve të Përrenjasit. “Ky është Përrenjasi, me rreth 15 mijë banorë, ku aktiviteti kryesor i njerëzve është të jetuarit,”- bën shaka me papunësinë e qytezës, një prej përfaqësuesve të Ministrisë së Mjedisit. Ndërsa kjo na kalon para syve në pak minuta, duke na lënë përshtypjen e ngrehinës, shkatërrimi i së cilës duket se s’ka për të përfunduar asnjëherë...

“Tersi” i mjedisorëve
E ndërsa zyrtari i ministrisë mburr si punëtorë fshatarët e fushës së Domosdovës, ku nuk duket asnjë copë e pambjellë toke, që prej fushës shihet fjolla e tymit të një furre gëlqereje në shpatin e kodrës së Qafë -Thanës. Pamja që kalohet në heshtje ishte tersi i tretë i mjedisorëve, pasi më parë ata vetë kishin zbuluar një kamion që vidhte zhavorr në Shkumbin dhe një gurore, e cila pasi ishte shfrytëzuar ishte lënë ashtu si oaz shkretëtire mes pyjeve të luginës. Me kontratë, pronari duhej ta kishte ndrequr guroren, por asgjëkund në sipërfaqen që e masim me sy si 5 hektarësh nuk duket ndonjë fidan, ndërsa më tutje i njëjti biznesmen vazhdon të nxjerrë gurë nga shpati i luginës. Biseda i vjen vërdallë fushës së Domosdovës dhe njerëzit pyesin si e ku Skënderbeu mundi për herë të parë ushtrinë Osmane, fjolla e tymit nga furra e gëlqeres trashet, ndërsa autobusi kalon mes vargut të gjatë të përrenjve të kthyer në pika larje makinash, që duket se i kanë dhënë edhe emrit qytetit që shtrihet në fushë. E ndërsa makinat kaptojnë Qafë -Thanën e ndalen pikërisht në pikën prej nga duket së pari liqeni i Ohrit, sërish për ters të organizatorëve në vendin ku është vendosur të zbresim dhe ku lexohet tabela se ndalohen kullotat hasim nja dy a tre tufa që kullosin në kodër dhe tamam aty edhe në një pirg mbeturinash, të hedhura nga lokalet rreth e rrotull. Sidoqoftë, si arrin këtu pak ke kohë të mendosh për të këqijat. Të poshtë kodrës së butë, e cila sapo ishte mbjellë me halorë shtrihet Lyhnida (liqeni i dritës)...

Lyhnida
“Ai është një prej pesë a gjashtë liqeneve më të vjetër të botës”,- thotë një nga pjesëmarrësit në udhëtim, të cilit nuk i kujtohen mirë emrat e liqeneve të tjerë të lashtë. Lyhnida, përkundër emrit atë ditë ishte i vranët dhe i shkretë, ca prej kohës, ca prej mungesës së njerëzve, madje edhe peshkatarëve të përhershëm. Sheshpushimi ynë i dytë dhe i fundit është fshati Pojskë, pranë një kompleksi turistik, ku zbresim dhe duke ecur mbi urët e ngritura mbi liqen, arrijmë të nuhasim aromën e myshqeve, ndërsa habitemi pas dy a tre gjarpërinjve të ujit që notojnë mes peshqve të vegjël të bregut. Plazhi i Ohrit, si gjithë andej nëpër Shqipëri, është gjysmë i ndërtuar e gjysmë i shkatërruar. Hotelet me yje të vetëpërcaktuara ja lënë aty për aty vendin ngrehinave të mbetura përgjysmë, herë me histori të çuditshme padronësh e herë pa histori. Të gjitha i qëndrojnë përkarshi liqenit, ku pasqyrimet e tyre deformohen prej valëve. Veç ndonjë makine të rrallë të parkuar anës rrugës dhe dy a tre vizitorëve që gjerbin kafe anës liqenit, bregu është krejt i shkretë dhe lokalet ende në konstruksion në pritje të fillimit të sezonit. “Fatmirësisht bregu i Pogradecit është më pak i mbushur me ndërtime”- thotë një banor. Sigurisht, po ta krahasosh me atë të Golemit a të ndonjë zone tjetër mund të thuash se këtu ndërtimi pa leje që ka “ngrënë” hektarë të tërë rërë e natyrë, nuk është ende i rrezikshëm. Madje mes hapësirave nga një fshat në tjetrin thuajse nuk ka fare ndërtime, e megjithatë andej këndej gjenden ngrehina në ndërtim a në shkatërrim që si gjithë andej vetëm sa shëmtojmë pamjen që të fal “liqeri” i Lasgushit.
Shenjat e punimeve e deri tek aroma e bojës së freskët, në lokalet e hotelet ku hyjmë, të japin përshtypjen se këtu sapo ka përfunduar a ndoshta, ende nuk është mbyllur mirë sezoni i përgatitjeve për të pritur turistë. Zona nga Lini e deri në Drilon pret më shumë turistë familjarë dhe pjesa më e madhe e tyre strehohen në shtëpitë e banorëve, që duket se ka shmangur mjaftueshëm hotelet e stëmëdha prej betoni, duke e lënë vendin në pjesën më të madhe të paprekur nga ndërtimet. Liqeni hesht dhe pret pushuesit ku siç thuhet këtu, fillojnë e shtohen aty nga qershori, edhe pse që tani fundjavat janë të mbushura me vendalinjtë e mësuar me ujin e ftohtë të Ohrit...

Pengu
E ndërsa liqeni ka filluar të ndryshojë bojë për shkak të perëndimit, autobusët kanë një copë herë të mirë me motorë ndezur, ndërsa organizatorët përpiqen të mbledhin andej këndej pjesëmarrësit që pasi kanë shijuar një drekë, në të cilin peshku i pjekur u zhduk nga tavolinat me shpejtësi të rrallë, duket se kanë me pishmanllëk të kthehen në Tiranën me tym e zhurmë... Autobusi në rrugën e kthimit është më i nxituar, edhe pse qartë kuptohet se përveç shoferit, askush nuk do të shkojë kaq shpejt në Tiranë. Ndoshta për këtë, njerëzit që janë bërë më të heshtur prej lodhjes, shpikin nja dy ndalesa rrugës sa për të pirë cigare e marrë frymë lirisht. Më vonë, me tentativat e përfaqësuesve të ministrisë, që duket se po ashtu si “paraardhësit” e lashtë të tyre janë të dhënë pas Dionisit (Perëndia e lulëzimit, festës dhe pjellorisë së tokës) i jepet pak gjallëri autobusit me barsoleta, që rrallë shoqërohen nga të qeshura ca se censurohen për shkak të përmbajtjes rozë, ca edhe për faj të treguesve të pazotë. Dita biodiverse përfundon po në sheshin “Nënë Tereza”, ku të gjithë i janë kthyer tashmë të përditshmes, e shqetësohen për punën, duke ruajtur vetëm kujtimet e vagullta të udhëtimit.
 




____________
Direktoria , Galeria


Piracy is a crime! So, am I a criminal?