Ilir Nishku bisedoi me gjuhëtaren Kristina Jorgaqi

"Jam sekretare në aparatin e një ministrie dhe më bie shpesh rasti të dërgoj shkresa në adresë të institucioneve dhe enteve të ndryshme, qofshin këto shtetërore, partiake e fetare, të organizatave të ndryshme kombëtare e ndërkombëtare. Problemi më i madh që kam në këto raste është se si duhet t'i shkruaj emërtimet zyrtare të përbëra prej disa fjalësh: t'i shkruaj gjithmonë me shkronja të mëdha (p.sh. Bashkimi Evropian) apo të shkruaj me të madhe vetëm fjalën e parë (Bashkimi evropian)?"

Zonja Jorgaqi: Drejtshkrimi i emërtimeve zyrtare të përbëra të institucioneve a enteve të ndryshme është, në të vërtetë, një çështje që prej kohësh po ngjall diskutime. Pse? Sepse te "Drejtshkrimi i gjuhës shqipe" (Tiranë, 1973) ka vetëm një rregull të shkurtër (§ 80, f. 151) që rregullon shkrimin e këtyre emërtimeve. Duke u nisur nga ky rregull si dhe nga shembujt e dhënë në libër, nuk e ke vështirë të kuptosh se duhen shkruar me të madhe vetëm emërtimet e institucioneve të rëndësishme shtetërore, partiake, arsimore, kulturore, shkencore, organizatave të ndryshme etj., si për shembull Këshilli i Ministrave, Kuvendi Popullor, Ministria e Kulturës, Rinisë dhe Sporteve, Banka e Shtetit Shqiptar, Akademia e Shkencave, Biblioteka Kombëtare, Fakulteti i Historisë dhe Fiogjisë, Teatri i Operas dhe Baletit, Radiotelevizioni Shqiptar, Këshilli i Rrethit të Tiranës etj.

BBC: Që nga dalja e Drejtshkrimit (1973) e deri sot kanë kaluar gati tridhjetë vjet. Kanë lindur ndërkohë me dhjetëra emërtime institucionesh të reja. Si do të shkruhen ato?
Zonja Jorgaqi: Është e vërtetë që, veçanërisht këto dhjetë vjetët e fundit, shqipja është pasuruar mjaft me emërtime partish, organizatash e shoqatash të ndryshme, qofshin këto politike, profesionale, artistike, fetare etj. Kanë filluar veprimtarinë dhe kanë ngritur selitë e tyre në Shqipëri degë të shumta të organizatave ndërkombëtare. Kuptohet që të gjitha këto ente e institucione e kanë nga një emër, që e bie puna jo vetëm të flitet, të shqiptohet, por shpesh edhe të shkruhet. E pra, s'duhet të ketë asnjë mëdyshje që emërtimet e tyre, duke qenë se janë emërtime të përveçme, do të shkruhen me shkronja të mëdha (me përjashtim të nyjave dhe parafjalëve): Banka Botërore, Organizata për Sigurim dhe Bashkëpunim Europian, Fondi Monetar Ndërkombëtar, Partia Socialiste, Partia Demokratike, Forumi i Organizatave Joqeveritare, Shoqata Kristiane e Grave Shqiptare, Forumi Rinor etj.

BBC: Po emërtimet e organeve drejtuese të partive e shoqatave; institucionet shtetërore të rangut më të ulët; degët, sektorët, departamentet në institucione të ndryshme; njesitë ushtarake?
Zonja Jorgaqi: Drejtshkrimi, siç e thashë edhe më lart, nuk ka rregulla të hollësishme për këto çështje, çka krijon një mungesë të ndjeshme te përdoruesit e shqipes standarde. Deri në një plotësim të ardhshëm të Drejtshkrimit do të rekomandoja, gjithnjë në bazë të parimit të përgjithshëm të tij, që emrat ose emërtimet e përveçme të shkruhen me shkronjë të madhe, që të shkruheshin në këtë mënyrë edhe emërtimet që përmendët ju. Pra, të shkruajmë Komiteti i Përgjithshëm Drejtues i Partisë Socialiste, Asambleja e Partisë Aleanca Demokratike, Ndërmarrja e Ujësjellësit, Drejtoria Arsimore e Rrethit të Tiranës, Zyra për Pritjen e Qytetarëve, Departamenti i Historisë së Gjuhës Shqipe etj.
 




____________
\"Mos shikoni kishat as xhamijat se feja e shqiptarit eshte shqiptaria.\"