Origjina jonë është para helene. Jo, është nordike. Jo, jo. Është e përzier me popujt e Lindjes së Mesme. Mos jemi gjë ne ata jashtëtokësorët e zbritur këtu që me aq ngulm kërkon NASA?! Kështu shëtisin pa radhë të thënat e fundit në përsiatjet për të kuptuar origjinën, sjellë ndër mend nga lajmet e shumta, kontradiktore, të paargumentuara, të ngjyrosura me pasionin e autoktonisë dhe të shpëlara në përpjekjet për t’i ringritur (kur ato rrëzohen pa mëshirë prej mjeshtërve gjurmëfshirës).

Është folur shumë për origjinën e shqiptarëve. Vazhdon të flitet. Me të drejtë, për të ndihmuar paksa të kuptohen sjelljet e sotme shqiptare, fizionomia, jetesa, kultura, marrëdhëniet me historinë, me etnografinë, me vetveten që nuk di në ç’çengel të varet si pikënisje.
Mendimet ziheshin akoma më egër në qetësinë e ftohtë të një mbrëmjeje poetike ku promovohej një libër që “shihte gjallë”.

Teksa leximi i poezive në shqip ndërthurej me pjesë vokale, ishte e pamundur t’i shpëtoje apelit të fortë të kërshërisë analitike: “Po nga rrjedhin të gjithë këta poetë dhe muzikdashës”? Poeti në fakt është politikan, dhe të tjerë të ngjashëm kishin ardhur aty si poetë të derivuar nga një botë antiko-lirike që nuk i ngjan më zhguallit që mëvesh. Por mbrëmja ishte e organizuar mirë dhe në gojën e aktorëve të stërvitur poezia vinte më e plotë dhe emocionuese se sa në libër. Pjesët muzikore që u sollën tregonin rëndësinë elitare që ishin munduar t’i jepnin ngjyrë organizuesit.

Dhe atmosfera e këngët e zgjedhura me shumë kujdes, të jepnin përshtypjen çastore se vërtet origjina jonë nuk mund të jetë shumë e vonë. Por, në mes të një arieje shkodrane me zë të plotë futet dy herë nga 10 sekonda një kompleks muzikor që iu bie gjithfarë veglave, dhe gjithë salla e harron elitizmin dhe fillon të duartrokasë me zjarr.

Ndërhyrja instrumentale është frikshëm, e ngjashme me motivet orientale. Dhe pikërisht ajo e ndezi sallën. Sapo fillonte të këndonte vokalistja, salla heshtte sërish, gati për ta tradhtuar me gjumin mundimin për t’u dukur të interesuar për arien.
Pra, nga rrjedhin shqiptarët?!
Javën e dilemave të origjinës e pasuroi edhe festa e të dashuruarve. Rigorozisht si në çdo festë tjetër, ditës ju dhanë ngjyra të forta pagane; me çifte të dashuruar e pretendentë për të qenë të tillë, që vërshonin në kodrat e zakonshme të Liqenit, vatrës së gëzimit kryeqytetar.

Lulet e kuqe vareshin duarve jo besnike që nxitonin të festonin vrasjen e monogamisë. Muzikë për dashurinë nuk u luajt aq sa pritej. As Romeo dhe Zhulieta nuk bënë ndonjë vizitë në Teatrin Kombëtar. Madje as ndonjë botim i ri nuk vërshoi librarive pa lexues. E as sindroma e komercializmit nuk është ulur akoma këmbëkryq në Shqipëri.

Kartolinat për festën njihen akoma më pak. Parukeritë po, ato janë të gjitha plot. Ashtu siç janë lokalet ku është e pamundur të gjesh një vend bosh. Dhe ikën festa e fluksi i festuesve të saj, bashkë me mundimin e kotë për të parë nëse morali është ende gjallë në ndonjë skutë. Do të ketë mbijetuar patjetër, por e ka të vështirë të dalë mbi skuqjen e trëndafilave, karafilave e kutive të kuqe të çokollatave që dhurohen; e pastaj dhurohen sërish. Administrata i mbylli zyrat më shpejt sot. Ashtu siç do të bëjë më 7 Mars. Edhe më 8. Edhe më 14. Pastaj në 1 Maj. Edhe më 5. Edhe më 1 Qershor. Edhe gjithë verën.
Edhe....

Po nga ta kenë origjinën shqiptarët? Nordikët nuk duken kaq të përkushtuar pas festimit masiv të dashurisë. As kaq të dhënë pas çlodhjes së përsëritur me 20 festa zyrtare në vit. Edhe turmëzimin s’para e kanë qejf ata nordikët. Ashtu si nuk duket të shfaqin ndonjë entuziazëm kur dëgjojnë motive orientale në muzikë. Po edhe të kuqen me masë të kufizuar e përdorin. Nordikë! Shqiptarët rrjedhin nga veriu i Evropës!
Rrugëve të Tiranës vazhdon të gëlojë zhurma e gjithçkaje, që nga boritë deri tek hollësitë e zërave të ngritur. Bisedojnë, bisedojnë shqiptarët. Qetë, shtruar e të matur. Njëlloj si paraardhësit nordikë pra.

Ja një nordik i zotëm në tryezën ngjitur. Bisedon me një pasardhës të vetin, katër-qind gjyshërit e të cilit janë vendosur në Kuçovë, pasi ikën nga Upsala. Nordiku i sotëm flet me laps e me letër, nordiku pasardhës flet me këmbë e me duar. Risjellja ndër mend se nervi mesdhetar mund të ketë pakëz ndikim në gjaknxehjen e shqiptarit, i neutralizon disi gjërat, por jo aq sa palët të mos ndahen thellësisht të ndryshëm nga njëri-tjetri.
Shqipja është shumë e uritur për përshtatje. Është mbushur me huazime, njëlloj si folësit e saj. Të gatshëm për të vërtetuar se jemi pjesë e kontinentit ku jetojmë, pranojmë gjithçka pa u menduar se çfarë asimilon çdo prurje. “Elita” sjell arie dhe recitime, por publiku ngrihet në këmbë vetëm nga drang-drunget orientale. Substanca e kafkës mund të sugjerojë se vijmë nga veriu i Evropës apo nga veriu i galaktikës, por ngjyra shqiptare e lëkurës, forma dhe rrudhat e saj s’pyesin fare për kafkën pa forma.

Paganizmi është mbret në secilën nga festat e shpeshta. Por mbret mbi mbretërit është sjellja e paqëndrueshme shqiptare. Përshtatja e saj është e frikshme. Me asgjësuese edhe se pigmentet që ka djegur dielli mijëravjeçar (nëse i lejojmë vetes marrëzinë e të besuarit për një sekondë të vetme se prejardhja jonë është vërtet vikinge). Turmat shumëplanëshe shëtisin pa synim rrugëve të pashtruara, shoqëruar kudo me tinguj, ngjyra dhe tërheqje në drejtim të diellit. E nga erdhën shqiptarët? (Këta të sotmit, se për parahistorikët, po bëhemi me modesti skllevër të pellazgjisë).