Së pari më duhet me i sqarue lexuesit e këtyne rreshtave e sidomos lexuesit e Kadaresë, se arsyet që më shtyjnë me humbë kohë për nji shkrim të tillë i cili i kapërcen interesat e mia vetiake, nuk lidhen- siç shumëkush do mendojë- me ndonji mllef, cmirë apo paragjykim kundrejt shkrimtarit tonë "gjenial", "fenomenal"etj, sikundër pëlqejnë me e quejtë ata që s'kanë mundë me pa e as me ba ndonji gja që e kapërcen hundën e tyne, porse me nji përpjekje për të rishikue pozicionin e tij në hapsinën e zhvillimeve t'reja të letërsisë shqipe. Ka ardhë koha me ua kujtue lexuesve shqiptarë, dhe jo pak shkrimtarëve, se meqë absolutizmi politik ka marrë fund, nuk do t'ishte keq sikur t'i riparonin edhe konceptet e tyne absolute mbi letërsinë e mbi ata që e krijojnë këtë letërsi. Nëse guxon e i pyet këta njerëz se cili shkrimtar i letërsisë shqipe u pëlqen ma tepër, do të përgjigjen çilembyll sytë, se u pëlqen vetëm Kadare, shkrimtari ma i madh shqiptar e nji nga ma të mëdhenjtë e botës. Pra, mbi këtë çështje nuk kanë nëvojë me mendue hiç, sepse kanë mendue njiherë e mirë diku nja tridhjetë vite ma parë.
Ja pra, fama - kryesisht në Shqipninë tonë- s'na qënka tjetër veçse globalizim i shijes, verbëri, injorancë, keqkuptim etj. Ndigjova ç'u ba rreth "Pashallarëve të kuq", apo thanë ndryshe, rrapëllima e kësaj marrie kolektive mbërriti deri tek unë. S'vonoi e në mbrojtje të tij u çuen do njerëz që në letërsi, nuk kanë mundë me qenë diç ma shumë se puntorë krahu e të cilët, të vetdijshëm se nuk kishin me e formue kurrë nji personalitet të vetin, përfundimisht e panë të udhës me u shndërrue në hyzmeqarë të nji shkrimtari që normalisht nuk duhej të kishte nevojë për ta. Pikësëpari, kujt i plasi nëse ky individ ishte disident apo puthador i rregjimit. Ajo që duhet të na bajë përshtypje, asht mirë të lidhet me faktin se poezia që na rrezatoka disidencë, asht tmerrsisht e dobët artistikisht. E thanun troç, nji shpifurinë. Ja, këtë të vërtetë, pikërisht këtë, nuk ndigjova askënd ta thoshte me za të naltë. Mirëpo shumicës, shumicës dërrmuese, kjo gja nuk i intereson sepse tek Kadare ka pa e sheh jo shkrimtarin, por njeriun e famshëm që spikat në këtë Shqipninë tonë të vockël. ku mund të bahesh i famshëm qoftë edhe tue llomotitë nëpër gazeta apo televizione. Ky asht mjerimi i vendeve të pazhvillueme. Që të jem i sinqertë, janë disa arsye që më shtyjnë më pasë konsideratë për Kadarenë, anipse asnjena nga këto nuk ka të bajë drejpërdrejtë me letërsinë, por me aftësitë e tij për me nënshtrue nji letërsi të tanë shqipe e me zgërlaqë tanë brezin e shkrimtarve bashkohas me të. E vërtetë. Kadare, në kohën e diktaturës, asht padyshim shkrimtari ma i madh, pikërisht sepse letërsia shqipe kishte reshtë së egzistuemi e nuk mund të merrte frymë nëpërmjet kësi gurrmazesh brohoritës që nuk kanë mundë jo me e shkrue, por as dhe me e shqiptue nji fjalë të hajrit. Ja pra, se çfarë tipash e kanë konkurue "letërsinë e madhe" të Kadaresë, letërsi e cila për çudinë ma të madhe vijon ende me na u servirë si çorbë artistike e dorës së parë. E pra, fakti se Kadare i ka zgërlaqë këta tipa që sot nën maskën e mbrojtësve të tij, rreken me mbrojtë në fakt letërsinë e tyne të pjerdhun, më ban që vërtetë ta çmoj Kadarenë, të vetmin shkrimtar që përpiqej me qenë serioz. Kjo s'asht pak. Nuk asht e drejtë që figura morale e shkrimtarit, artistit po themi, të konsiderohet si kriter parësor i vlersimit. Jo dhe jo. Gëte ishte servil i Princit të Vajmarit, por nëse këtij të fundit nuk ia dijmë as emrin, i pari popullon ende kujtesën e lexuesve. Nji shkrimtar i dobët që asht pjesmarrës apo drejtues në nji revolucion, nuk mund të krahasohet me nji shkrimtar të vërtetë që i kundërvihet këtij revolucioni, sepse në këtë rast nuk do banim krahasim mes dy shkrimtarësh, por mes nji heroi dhe nji shkrimtari. Marcel Proust ishte seksualisht i devijuem, por ne do të banim mirë me e kujtue atë si nji prozator të madh. Nëse do t'ishte shkrimtar i parandësishëm, do t'ishte njikohsisht e parandësishme edhe jeta e tij private.
Tue u rikthye tek Kadare, mendoj se nuk asht e drejtë, e aq ma pak e randësishme, të vlersohet apo nënçmohet në aspektin moral, por drejtpërdrejtë në atë estetik. Ne shqiptarët, fatkeqsisht jemi mësue ose me e pranue ose me e hedhë poshtë krejtësisht diçka apo dikë. Nuk duhet kështu.
I mbrojtun nga falanga të tana kopukësh e servilësh, i mbështetun e i mbuluem prej gjithfarë epitetesh që do t'ishin të tepërta edhe për heroin tonë kombtar, ai ia ka dalë mbanë der'edhe mbas viteve '90 me e ruejtë zyrtarisht- po e përsëris, vetëm zyrtarisht- pozitën e shkrimtarit ma të madh shqiptar. Sikur kjo turmë budallaqe do ta kishte mbështete Skenderbeun apo Ismail Qemalin me të njejtin ngulm sa ç' mbështet këtë shkrimtar që tashma e ka krye misionin e tij, sot do të kishim qenë nji nga kombet ma të shkëlqyeme t'Europës.
E tash, njimbëdhjetë pika Kadaresë:
Humbja e lexuesit cilësor
1. Asht thanë se nëpërmjet tanë krijimtarisë së vet, shkrimtari i vërtetë s'ban gja tjetër veçse rend drejt librit të mirë. Kadare, librin e tij ma të mirë e ka shkrue në rini. A mund të na sqarojë ndokush se për ku nxiton ky plak?!
2. "Kadare është përkthyer në shumë gjuhë të botës!"
3. Në numrin e pafundëm t'intervistave të tij, Kadare flet mbi politikën, sociologjinë, etnografinë etj. po kurrë, kurrë mbi letërsinë e mbi sekretet e artit të shkruem, ashtu si kolegët e perendimorë
4. Kadareja poet ?! Padyshim që prej poezisë së tij nuk mbetet thuejse asgja. Kjo spjegohet në shumë mënyra.
5. Andrra për çmimin "Nobel"
6. Përkthime prej letërsisë sonë në gjuhë të huej. Padyshim që për përkthimin e autorëve tjerë në gjuhë të hueja, Kadare përban nji pengesë serioze ngaqë për të, konkurenca ka qenë dhe mbetet diçka e besdisshme.
7. Tue pasë qenë shkrimtar i diktaturës, fakt të cilin s'kam ndërmend ta paraqes si diçka negative, Kadare i ka ba të vetat edhe metodat e diktatorit.
8. Mbi romanet e shkrueme në v. ' 90. Në këto romane tingëllon përvajshëm nevoja e domosdoshme që autori ka për diktaturën. S'ban që s'ban dot pa të. Coha moderne me të cilën mundohet të arnojë letërsinë e vjetër, krijon nji pamje vërtetë komike. Vijon me trajtue temat e mëdha e të fryme si tollumbace, gjith' tue përdorë të njejtin stil të zvargun e kërkëllyes.
9. Përgjithsisht, në tana romanet e Kadaresë, verejmë nji masë të madhe njerëzish që lëviz andej-këndej ndër mjedise revolucionare ku prorë mbizotnojnë ngjyrat bardh' e zi.
10. Kadare nuk flet për letërsinë e sotme shqipe. Kjo, ose ngaqë nuk mund t'i lexojë librat e autorëve që shkruejnë pa lejen e tij, ose ngaqë asht i fiksuem në idenë e të qenit mishërimi i vetëm i letërsisë shqipe. Kadare e don Shqipninë, dhe pse simbas mënyrës së tij, porse letërsinë e saj e sheh si diçka të tepërt dhe të panevojshme.
11. Në mbyllje, simbas mendimit tim, them se shkrimtari ynë i shquem futet në letërsinë e re të shekullit të ri ashtu si ai personazhi i cili, mbasi e ka përfundue rolin e vet dhe asht nisë me pi nji kafe, rikthehet befas në skenë thjesht për të marrë xhaketën e tij, teksa drama ende vazhdon.

Shpëtim Kelmendi
 




____________
You feel you now have control, don't you?
You think you will walk away untested. I promise that my work will continue. That I have ensured.
You think it is over, but the games have just begun.

Download Forum









-----------------------------------------

Pershendetje

Besoj se Kadare eshte i famshem. Per figuren e tij madhore ne Letersi mund te flasin vetem shkrimtaret dhe analistet letrare. E besoj kete analize Kelmendi ia ka bere ne pikat e shkruara shkurtimisht, kurse se fundmi Rexhep Qosja ne kritiken ndaj librit te tij Sprove, kritike e cila u botuar tek gazeta Shqip dhe botohet se shpejti ne shtepin botuese Toena.
 

Per mua Kadareja eshte i madh. Une nuk kam qen dhe aq i prirur pas poezise pra nuk e njoh poezine e Kadarese, po prozen e tij e kam lexuar pothuaj te gjithen. Kelmendi shprehet se nuk e paragjykon Kadarene (ose mundohet te mos e paragjykoje) por po ta vesh re 1/4 e shkrimit eshte e mbushur me mllef.
Une nuk jam kritik letrar po as edhe injorant qe kam lexuar vetem Kadarene dhe te shprehem qe si Kadareja nuk ka tjeter. Une kam lexuar goxha letersi shqipe dhe te huaj, flas per kohen para 90-s. Romanet ose tregimet e Kadarese gjithmone ishin te preferuara per mua. Me dukeshin ndryshe, moderne. Qe nga tematika, gjuha, personazhet, konfliktet etj. Kelmendi nuk ka pse habitet aq shume kur njerezit nuk mendohen shume per t'u pergjigj: "Kadareja".
Edhe po ta shikosh nga kendveshtrimi i patriotizmit ose shqiptarizmit Kadareja i ka thur himn cdo gjeje shqiptare. Nuk e kuptoj dot cfare kane me Kadarene qe e sulmojne kaq shume. Nuk e kam llafin per Kelmendin por per diskutime qe qarkullojne andej ketej online.
 

po si ka mundesi qe vetem keto kelmenda dhe rexhepa e shajne kadarene.
une nga letersia nuk marr vesh shume, por perderisa veprat e kadarese jane perkthyer ne gjuhe te huaja dhe ka pasur sukses nuk shoh se çhyn fama ketu perveç zotesise se tij.
Tani rexhep qosja mbase e ka inatin se kadareja nuk e ka qejf islamin, ashtu si edhe myslimanet qe na çane koken tek forumi shqiptar duke e sulmuar se gjoja flet keq per fene e tyre te drejte.

Po fundja i plasi kadarese se ça mendon kelmendi me rexhepin, ai e ka ne terezi per vete,
rexhepi me kelmendin te shohin ne rradhe te pare problemet qe ka shqiperia e kosova me te medhenjte qe i qeverisin pastaj te kthehen tek kadareja.
 

xfiles Shkruajti: [Shiko Temën]

po si ka mundesi qe vetem keto kelmenda dhe rexhepa e shajne kadarene.
une nga letersia nuk marr vesh shume, por perderisa veprat e kadarese jane perkthyer ne gjuhe te huaja dhe ka pasur sukses nuk shoh se çhyn fama ketu perveç zotesise se tij.
Tani rexhep qosja mbase e ka inatin se kadareja nuk e ka qejf islamin, ashtu si edhe myslimanet qe na çane koken tek forumi shqiptar duke e sulmuar se gjoja flet keq per fene e tyre te drejte.

Po fundja i plasi kadarese se ça mendon kelmendi me rexhepin, ai e ka ne terezi per vete,
rexhepi me kelmendin te shohin ne rradhe te pare problemet qe ka shqiperia e kosova me te medhenjte qe i qeverisin pastaj te kthehen tek kadareja.

Pershendetje

Nuk eshte vetem qosja apo kelmendi qe flasim rreth tij. Ti vete e permend se nuk merre vesh nga letersia e ndoshta pak vepra te tij ke lexuar. Megjithate kadareja shquhet per prozen e tij dhe jo per poezi. Pra nuk ka poezi dhe nuk eshte poet, pamvaresisht cirrjeve qe bejne mediat rreth tij. Kete e kane thene analiste letrare si Arshi Pipa, Fatos Lubonja Edi Rama etj. Kadareja preferon te mos u pergjigjet ketyre, ndoshta per faktin sepse se ka qejf kritiken dhe per shkak te fames qe kane hapur mediat per te me duket se jeton ne delir dhe duket i paprekshem, porse shoku im nese behen deklarata publike te cfaredo lloji qofshin, madje dhe politike te cilat atij si takojne fare, natyrisht qe do te behesh figure kritike, sepse cdo shkrim publik po nuk pati kritike eshte kot. Nuk eshte argument se librat e kadarese jane botuar jashte, kjo ka te beje me politikat e marketigut qe autori ka ndjekur per te perhapur librin e tij dhe jashte kufirit shqiptar. Ke me dhjetera autore qe perkthehen jashte e nuk krahason per nga niveli me kadarene. Kadareja padyshim ka vlera, porse kritika ndaj tij sa vjen e zgjerohet, duke pasur parasysh se rrallehere ka bere pohime per te kaluaren e tij ne perkrahje te komunizmit dhe qe sot ka nderruar kurs duke na u bere predikues i lirive perendimore. Pastaj ai eshte letrar dhe veprat qe pas '90 vetem letrare nuk jane me, porse gati cdo gje politike.

Degjohemi

Pershendetje
 

Me fal po eshte e drejta e tij te japi mendime rreth politikes.
Atij qe nuk i pelqen te japi mendimin e vet.
Akoma nuk e kam kuptuar qellimin e ketij diskutimi rreth tij por kam pershtypjen se rexhep qosja nuk e ka hallin tek
letersia por tek deklaratat e fundit te kadarese qe nuk jane pro islame ashtu si do rexhepi.
Pra ka te beje me fene e jo me letersine.
Kuptohet qe ne kete rast kane leverdi ta sulmojne ne vlerat e tij si shkrimtar(meqe ra fjala nuk kam lexuar asgje te kadarese), kur e verteta eshte se behet fjale per inat fetar.
 

ISMAIL KADARE ESHTE SHKRIMATAR MESE I ZAKONSHEM, MADJE I RENDOMTE DO TE THOSHA
 

Cool_vl Kete komentin e bere per te nxitur debatin apo ky eshte mendimi yt?
 

to spice things a little bit up
 

Kadare! ky emer qe sigurisht i FAMSHEM per kohen e "komunizmit",
njeriu me Fallco qe mund te egzistoje, Kopjaci me i madh i literatures
se huaj ( franceze, ruse, pasi ai i zoteron keto gjuhe ) misherim i mediokritetit
ai qe me idiotesine e vet besoj se ka marre ne qafe shume personazhe
te zgjuar e inteligjente nuk mund te krahasohet me figura te verteta te
literatures se vertete shqiptare, migjeni, noli, at fishta, mjeda, poradeci
(me falni po te mungoje dikush tjeter - NAIMI NO). dhe ajo qe te ben me per te
qeshur jane pretendimet e tij per cmimin NOBEL. me vjen keq qe ky burratino
abuzon me persona qe nuk njohin aspak literaturen Italiane, Franceze, Angleze, Gjermane
sidomos ne gjuhet origjinale. i perkrahur nga "bashkefshatari" i vet gjirokastrit
(pa ofenduar gjirokastritet e vertete) ky papagall beri rruge ne injorancen e asaj kohe.
s' dua te humb me kohe me nje FAMOZ si Kadare.
 




____________
iPAdiSiPLiNuaR

"jemi te gjithe ne dore te Zotit... Shpresojme te mos duartrokasi"

Kush eshte ky Shpëtim Kelmendi !?
 




____________
\"Mos shikoni kishat as xhamijat se feja e shqiptarit eshte shqiptaria.\"