Kanceri i gjirit eshte nje nga kanceret me te shpeshta ne Evropen perendimore dhe 20 vjetet e fundit eshte rritur ne 60%. Tashme femrat preken ne nje moshe me te re. Studimet evropiane te “ Eurocare-3 ”, ne baze te anketave ne 22 vende te ndryshme, deshmojne se 5 vitet e para pas operacionit, 78% e grave te operuara jetojne ende. Por edhe nese ka nje lloj progresi ne sherimin e tyre, rritja prej 60% eshte mjaft shqetesuese. Grate japoneze preken 3 here me pak nga kanceri i gjirit se sa grate amerikane. Valle eshte menyra e jeteses ? Mos valle ushqimi, mungesa e shtatzenise, kontraceptivet, trajtimi hormonal, pesticidet, prodhimet kimike ? Studimet sot po behen gjithnje e me serioze dhe shpejt do mundet tu jepet pergjigje shume pikepyetjeve qe ekzistojne ende. Sidoqofte, ngjan se faktore rreziku per keto kancere jane :
- menyra perendimore e jeteses ;
- nje ushqim i pasur me dhjamra shtazore dhe me pak fibra, pra pak fruta e zarzavate ;
- obeziteti e rrit perqindjen e estrogjeneve, cka shton rrezikun e kancerit ;
Shumica e tumoreve kanceroze pikasen nga vete gruaja. Ja pse eshte e nevojshme te njihni transformimet qe ndodhin ne gjirin tuaj gjate ciklit hormonal.

Duhet ti veshtroni gjinjte kur laheni apo nderroni rrobat, por sigurisht kjo nuk duhet te kthehet ne ankth. Pra duhet ti prekni gjinjte dhe nese ndjeni dicka te vecante duhet te konsultoheni te mjeku.
- Cilat jane simptomat qe duhen mbikqyrur ?
- Se pari fryrja e gjoksit. Ne shumicen e rasteve fryrjet jane beninje dhe nuk perbejne tumor, por eshte thjesht nje kist apo adenome fibroze. Megjithate per te treguar kujdes duhet te konsultoheni me mjekun ne kete rast ;
- Ndryshimi i mases dhe formes se gjoksit ;
- Shfaqja e nje celuliti ;
- Anomali te lekures, nje rrudhe mbi gjoks, ne siperfaqe ;
- Thitha qe duket se shkon per brenda ;
- Nje gjender e vogel qe preket qe kur eshte 1 cm, e cila me pare nuk ka ekzistuar ;
- Nje rrjedhje nga thithat ose skuqje e saj.
Dhimbja e gjirit nuk eshte shenje e nje kanceri ne gji. Ne fakt shume femra ndjejne dhimbje me afrimin e menstruacioneve.

Pikasja permes nje konsulte sistematike mjeksore
Mamografia lejon pikasjen e tumorit ne gji para se ai te arrije masen sa mund te preket me dore. Ja pse mamografia duhet bere duke filluar qe nga mosha 50 vjecare, por dhe me heret kur femrat kane faktore rreziku apo shenja jo te mira. Mamografia eshte nje lloj radiografie me rreze X qe behet tek gjinjte. Gjate vizites gjiri shtypet lehte midis dy pllakave metalike dhe kjo zgjat disa minuta, pa shkaktuar dhimbje. Vetem mamografia dhe prekja me dore mund ta pikasin nje tumor te vogel. Shume vende, vecanerisht ato perendimore, kane ne planet e tyre kombetare fushata depistimi falas.

Semundjet beninje te gjirit
Ju kini pikasur nje fryrje ne gjirin tuaj ? Mos u merakosni, mund te jete nje semundje beninje, patologji qe i ndeshim shume me shpesh se kanceret. Por sigurisht per to duhet te konsultoheni te mjeku.
Adeno-fibrome, lipome, mastodini (dhimbje specifike e gjirit), abces, kist…Zbulimi dhe diagnostikimi i tyre mund te jete burim i nje ankthi te madh, por nuk duhet te shqetesoheni. Ato nuk e shtojne rrezikun e nje kanceri te mundshem.

Adeno-fibromat ( me te shpeshta)
Tumoret me te shpeshta beninje jane fibro-adenomat. Keto formacione gjendrash pikasen vecanerisht te femrat e reja dhe ne pergjithesi jane me nje diameter 2-3 cm. Jane te rrumbullakta, nen lekure dhe te forta kur i prek. Ne mamografi dhe ne ekografi, konturet e tyre jane shume te rregullta. Para nje fibro-adenome te tille mjeku mund te kerkoje berjen e nje punksioni qe realizohet me nje gjilpere, pa anestezi lokale. Eshte nje veprim i pakendshem por jo me shume dhimbje. Qelizat e marra konfirmojne diagonozen e adeno-fibromes brenda disa diteve. Ne shumicen e rasteve nuk rrezikojne per kancer. Tek vajzat e reja mjafton ti mbikqyrim, ndersa te grate me te moshuara eshte mire te nderhyhet me kirurgji, cka behet me anestezi te pergjithshme.

Lipoma, mastodinia (dhimbja e gjoksit) dhe abcesi i gjirit
Tumore te tjera qe pikasen te femrat jane :
- lipomat, kokra te vogla dhjami nen lekure ;
- papiloma, formacione ne zonen e afert te kanaleve e qumeshtit. Keto papiloma hiqen nga kirurgu.
Disa femra ankohen gjithashtu cdo muaj per nje lloj dhimbje ne gjoks gjate javes se pare pas menstruacioneve. Ky fenomen qe integrohet ne ate qe quhet sindroma “premenstruale”, ndodh per shkak te ndryshimeve hormonale te ciklit femeror. Per ti trajtuar ato, rekomandohet nje trajtim anti-inflamator (ibuprofen) apo me veno-tonike.
- se fundi mund te shfaqen dhe infeksione ose abcese ne gji, te cilat ndodhin pas mekimit (ushqyerjes me gji) te femijes. Keto infeksione shkaktojne ethe, shtojne gjendrat nen sqetull, krijojne nje zone te skuqur dhe japin dhimbje. Infeksioni trajtohet me antibiotike dhe abcesi drenohet.

Kistet
Kistet jane patologji beninje te gjirit, zakonisht te shfaqur ne moshat 40-50 vjecare, shpesh te lidhur me stresin. Gruaja mund te mos kete shenja dalluese klinike, por shpesh ndjen dhimbje. Mund te jete nje ose disa dhe duken mire ne ekografi, e cila ve ne dukje lengun brenda kistit. Punksioni i kistit sherben njeheresh dhe si test diagnostik, por dhe si terapi. Pra lengu qe merret analizohet ne laborator. Pas ketij veprimi, zakonisht kisti zhduket. Por ndodh qe pas aspirimit te tij, kisti te rishfaqet, e cila kerkon nje nderhyrje kirurgjikale.
 




____________

Lot Dielli

Kanceri i gjirit eshte nje nga kanceret me te shpeshte tek grate. Por si te mbrohemi nga kjo, cilat jane grate qe rrezikohen dhe cfare trajtimesh duhen bere per tu sheruar. Ja disa pikepyetje qe kerkojne pergjigje…

1. - Cilat jane femrat qe rrezikohen me shume nga kanceri i gjirit ?
- Kanceri i gjirit prek pergjithesisht shume gra, madje ne disa vende, po ti analizosh ne gjithe jeten e tyre i pikasim ne 1/10 te grave. Padyshim duket nje shifer marramendese dhe tronditese. Shume rralle ajo zhvillohet ne vajzat e reja, pra te moshave deri ne 30-35 vjec, nderkohe qe ajo eshte e shpeshte te grate pas moshes 50 vjecare. Ja pse ne disa vende perendimore te Evropes, depistimi i kancereve qe ne moshen e duhur behet falas dhe cdo 1 apo 2 vjet nga moshat 50-75 vjecare. Depistimi mund ti shtoje shpresat per sherimin e kancereve te ketij lloji ne 30%, pasi kanceri zbulohet me heret, pra pa u bere tumori 1 cm, cka eshte me e lehte per ta sheruar. Por ka disa lloj femrash qe rrezikohen me shume se te tjerat : vecanerisht ato qe nuk kane patur femije ose qe kane lindur femije pas moshes 40 vjecare. Po keshtu dhe ato qe kane patur probleme me thithat e gjirit, me mestruacionet qe u vijne para kohes ne adoleshence apo qe kane nje menopauze te vonuar. Padyshim edhe ato qe pijne alkool. Njihen gjithashtu edhe format gjenetike te kancerit te gjirit, por kjo ndodh rralle : ne 5-8 % te rasteve.

2. - Perse eshte shtuar kanceri i gjirit te grate ?
- Shtimi i kancerit eshte real dhe kjo nuk lidhet vetem me jetegjatesine e njerezve sot, apo me diagnostikimin e hershem te semundjes permes mamografise. Specialistet pyesin nese ndryshimet ne menyren e jeteses, vecanerisht ushqimi, luajne rol ne kete drejtim. Ata dyshojne edhe ne ndotjen e mjedisit apo efektet e trajtimeve te ndryshme hormonale te grate. Krahas kesaj jane shtuar dhe kanceret e tjera si ai i prostates, nderkohe qe burrat nuk marrin hormone.

3. - A duhet shmangur marrja e pilules (Terapia Hormonale Zevendesuese) gjate kohes se menopauzes, ne menyre qe te mbrohemi ?
- Lidhur me pilulen, ceshtja eshte delikate. Per shume kohe specialistet pohonin se globalisht ajo nuk e shtonte rrezikun e kancerit te gjirit. Por sot ekspertet jane me pak kategorik ne kete pohim. Por edhe nese eshte realisht perdorimi i pilules, ne te njejten kohe pilula ul mundesine e kancerit te vezoreve. Megjithate pilula nuk rekomandohet pas nje kanceri gjiri dhe ne keto raste duhen perdorur kontraceptive mekanike si sterilete, prezervative, etj. Eshte fakt qe perdorimi i THS, qe kombinon estrogjenet me progestativ, dhe qe rekomandohet gjate menopauzes shton disi rrezikun e mundesise se nje kanceri gjiri dhe ky rrezik eshte me i madh ne raport me kohezgjatjen e perdorimit te THS. Statistikat tregojne per nje diagrame te tille. Mjeket rekomandojne qe hormonet te merren vetem kur ato jane te domosdoshme dhe per nje kohe sa me te shkurter qe te jete e mundur.

4. - Perse nje gruaje i hiqet gjiri dhe nje tjetre jo ?
- Ruajtja e gjirit nuk eshte gjithnje e mundur, ndoshta sepse ne gji ka disa vatra tumorale ose te tilla jane karakteristikat e qelizave apo te indit tumoral, dhe sigurisht nese tumori nuk i kalon te 3 cm. Ne disa raste, trajtimi fillon me kimio-terapi per te zvogeluar volumin e tumorit, cka lejon qe ne nje faze te dyte te besh operacionin duke ruajtur gjirin e femres.

5. - “Kimioterapia”, a eshte dicka sistematike ne keto raste ?
- Kancerologet kane tendence per ta bere ate, pasi ajo pakeson rrezikun e rishfaqjes se kancerit. Por ajo eshte e padobishme kur tumori eshte me pak se 1 cm. dhe kur dallohet heret, ne nje kohe qe gjendrat limfatike te sqetullave ende nuk jane prekur, cka e ndeshim gjithnje e me shpesh gjate depistimit te hershem. Ne kete rast, trajtimi qendron kryesisht ne heqjen e tumorit permes kirurgjise dhe pastaj mbi gjirin e gruas behen rrezet me energji te larte (radioterapi). Te disa femra qe jane ne menopauze, kur tumori eshte i pajisur me receptore hormonale, nje hormono-terapi me anti-estrogjene mund te perdoret si plotesues i kimio-terapise.

6. - Kur perdoret hormono-terapia ?
- Nuk duhet ngaterruar hormono-terapia e kancerit te gjirit me trajtimin e gruas me Terapi Hormonale Zevendesuese, qe shpesh u rekomandohet grave ne menopauze. Ne kancerin e gjirit jepen ne fakt ilace qe veprojne si anti-hormone, duke bllokuar efektet e estrogjeneve mbi rritjen e qelizave te thithave te gjirit. Ekzistojne dy tipe te rendesishme : “tamoxifene” dhe “anti-aromatase”. Keto ilace u propozohen pacienteve te kancerit te gjirit qe kane receptore per estrogjenet, cka perfaqeson me shume se 2/3 e ketyre kancereve. Zakonisht ato rekomandohen te merren gjate 5 vjeteve pas menopauzes, por mund te perdoren here pas here tamoxifene dhe anti-aromatase. Per te kufizuar rrezikun e perseritjes pas 5 vjetesh trajtimi me tamoxifene, mund te vazhdohet me anti-aromatase gjate 5 vjeteve. Para menopauzes mund te perdoren gjithashtu ilace hormonale (analoget e LHRH), te cilat pengojne vezet te veprojne dhe te sekretojne estrogjene.

7. - Cilat jane efektet kryesore dytesore gjate ketij lloj trajtimi ?
- Kimio-terapia sulmon qelizat qe riperterihen shpejt dhe mund te veproje mbi qelizat e palces se kockes dhe vatrat e rrenjeve te flokeve dhe qimeve, cka dhe shpjegon se perse shfaqet nje lloj anemie ne keto raste dhe pse ka renie te qimeve dhe te flokeve te pacientet. Per te njejten arsye mund te kete dhe te vjella, por efektet dytesore jane pakesuar shume qe kur kane filluar te perdoren ilace parandaluese kunder te vjellave gjate ciklit te “kimio-terapise”. Nje nga problemet e radioterapise eshte se ajo mund te sjelle skuqje ne nivelin e gjirit qe eshte rrezatuar. Ndodh qe te skuqet e gjithe zona e gjirit, cka sjell edhe dhimbje.

8. - Cfare eshte teknika e gjendres limfatike “mbrojtese” ?
- Deri para pak kohesh, heqja e tumorit “pushtues”, pra qe ka filluar te filtroje ne gjendren e gjoksit, eshte shoqeruar ne menyre sistematike me nje “kyretazh”, gerryerje te zones se prekur (operacioni qendron ne heqjen e nje pjese te rrjetit te gjendrave limfatike te vendosura nen sqetull, ne anen e gjirit te prekur). Sot nje grup gjithnje e me i madh ekipesh mjeksore privilegjojne tekniken e gjendres limfatike “mbrojtese” apo “roje”. Ne praktike, nje substance radioaktive e lehte dhe nje ngjyroses injektohen rreth tumorit pak perpara heqjes se tij. Keto substanca shkojne ne sistemin limfatik dhe perqendrohen ne gjendrat e para qe jane prekur nga tumori, pra gjendrat “roje”. Ky lloj “shenimi” me ngjyre lejon qe kirurgu ta pikase mire dhe te heqe permes nje prerje te vogel mesatarisht dy gjendra, te cilat analizohen gjate nderhyrjes qe behet. Nese jane kanceroze, atehere hiqet i gjithe rrjeti i gjendrave, por ne rast te kundert, ato nuk preken.

9. - A duhet bere nje riedukim pas operacionit ? Cfare kujdesi duhet bere pas nje kanceri te gjirit ?
- Me progresin e kirurgjise eshte bere e rralle qe te kesh nje krah te fryre pas operacionit. Por eshte e mundur qe te ndjesh nje lloj shqetesimi ne shpatull, vecanerisht kur kirurgu ka hequr ganglionet nga sqetulla per ti analizuar ato. Nje riedukim apo ushtrimet fizike mund te perdoren per ti dhene krahut apo shpatulles nje lloj zhdervjelltesie. Ne te gjitha rastet, nese krahu i anes se semure eshte fryre duhet te konsultoheni dhe duhet ti shmangeni shfaqjes se tij ne diell. Po keshtu nuk duhet te mbani gjera te renda nga ajo ane. Gjithashtu mos perdorni produkte qe demtojne krahun dhe vishni gjera te rehatshme. Ne keto raste rekomandohet nje lloj veprimtarie fizike si dhe mos perdorimi i shumte i alkoolit.

10. - Nese hiqet gjiri, a mund ta rikrijojme ate permes kirurgjise plastike ?
- Nje kirurgji plastike u propozohet gjithnje grave qe kane hequr gjirin. Kirurgu perdor nje lloj proteze silikoni ose nje pjese te lekures se saj, nje ind dhjamor apo nje muskul qe i hiqet ne nivelin e kurrizit dhe te barkut. Gjiri mund te rikonstruktohet ne te njejten kohe qe behet dhe operacioni i heqjes se tij. Ose mund te kryhet pasi eshte mbaruar trajtimi anti-kanceroz. Zakonisht behen dy nderhyrje per te arritur sukses. Nje kirurgji plastike mund te jete e nevojshme pas nje radio-terapie, per ti dhene asaj nje forme te ngjashme me gjirin tjeter.

11. - Pas trajtimit, a duhet mbikqyrur gjiri rregullisht ?
Nganjehere duam ta harrojme semundjen. Por sigurisht, duhet te sigurohemi nese gjithcka ka shkuar mire. Pas nje viti behet nje konsulte klinike, e cila pastaj behet cdo 6 muaj, gjate 5 vjeteve. Me pas ajo behet nje here ne vit. Kjo analize plotesohet dhe me nje mamografi. Sigurisht, ka dhe analiza te tjera plotesuese si analiza gjaku, ekografia dhe rezonanca magnetike.

Dr. Corinne Tutin
 




____________

Lot Dielli

Perparimet e fundit ne depistimin dhe trajtimin e kancerit te gjirit
Rastet e kancerit te gjirit jane shtuar shume kohet e fundit, cka lidhet jo vetem me ndryshimet e medha qe jane bere ne jeten e njeriut, menyren e ushqimit dhe ndryshimet e mjedisit, por edhe si pasoje e depistimit me te mire te tyre

Ne France, p.sh. vetem brenda nje viti jane regjistruar se fundi 42 mije raste te reja, nderkohe qe ne vitin 1980, kjo shifer ishte 26 mije. Por ajo qe duhet theksuar eshte se kanceri i gjirit sot eshte bere me pak i rrezikshem, pasi grate trajtohen me mire dhe tumoret zbulohen qe ne zanafillen e tyre. Dhe padyshim, kryesore jane mjekimet e koheve te fundit. Sidoqofte kjo semundje eshte nje sprove e madhe per gruan dhe se pari nje sprove psikologjike, pasi ajo gjendet perballe pikepyetjes se madhe : valle jeta e saj a do te marre fund se shpejti ?

Depistimi gjithnje e me i sakte
Tashme grate jane njohur me aftesine e aparaturave te reja te mamografise dhe zbulimin e tumoreve qe ne zanafillen e tyre. Leximi i klisheve radiografike eshte bere sot mjaft performant dhe mbikqyrja e ritmit te tyre me i sigurte. Qe nga vitet 1960, teknikat e depistimit te kancerit te gjirit kane pesuar nje progres te ndjeshem. Frekuenca e shfaqjes se kancerit te gjirit nuk shfaqet ne menyre brutale rreth moshes 50 vjecare, por kjo ndodh ne menyre progresive dhe gjate gjithe jetes. Para moshes 50 vjecare, rreziku i nje kanceri te mundshem eshte 2 raste ne 1000 persona ndersa mbi 50 vjec, 6 ne 1000 persona. Ja pse mosha 50 vjecare eshte dhe mosha e depistimit sistematik te gjirit cdo 1 apo 2 vjet. Disa gjinekologe keshillojne qe mamografia te behet qe ne moshen 40 vjecare, duke keshilluar qe ajo te behet cdo vit.

Deshifrimi i mamografise behet sipas leximit te klisheve dhe klasifikimit sipas asaj qe quhet ACR dhe qe ka te beje me 5 stade te evolucionit :
ACR1 - gjinj normale ;
ACR 2 - imazh tipik beninj ;
ACR 3 - anomali beninje ne 98% te rasteve (ne kete rast keshillohet nje ndjekje nga afer e personit) ;
ACR 4 - imazh i dyshimte qe ka nevoje per nje biopsi qe te mund te informohemi me shume ;
ACR 5 - imazhi i tipit malinj qe kerkon nje biopsi dhe nje nderhyrje kirurgjikale.
Sigurisht, mjeket jane dakort qe ne nje familje ku ka patur raste te kancerit te gjirit apo te vezoreve, analizat duhen bere akoma me heret, pasi rol luan dhe trashegimia.

Mamografia klasike dhe numerike
A kemi imazhe me te mira me aparatet numerike per te bere nje depistim me te mire te kancerit te gjirit ? Nje studim kanadez dhe amerikan rreth ketij problemi, i bere me 42 mije persona dhe me dy grupe te krahasuara, pergjigjet ne menyre negative. Aparatet numerike jane superiore vetem ne disa raste : te femrat me pak se 50 vjec, ose kur gjinjte jane shume te forte (kane trajtim hormonal) dhe ku gjinjte kane nje densitet superior nga ai i zakonshmi. Rezatimi eshte 30% me pak. Leximi ne ekran te lejon te modifikosh kontrastin e imazheve per te deshifruar me mire pamjet si dhe ndihmon ne arkivimin e imazheve per cdo person. Pra s’ke nevoje qe kur ben nje depistim te ri te sjellesh me vete grafite e meparshme. Gjithcka tashme eshte e arkivuar ne menyre numerike sipas emrit te pacientit. Keto perparesi sigurisht qe me vone do te cojne ne zevendesimin e aparatave klasike nga ato numerike.

Trajtime gjithnje e me te personalizuara
Operacionet sot jane gjithnje e me pak gjymtuese, kimio-terapia perballohet me mire : trajtimi i kancerit po permiresohet vazhdimisht. Progreset e fundit kane te bejne vazhdimisht me trajtimet plotesuese qe synojne te pakesojne rastet perseritese.
Edhe ne fushen e kancerit te gjirit, cdo grua eshte e vecante, per te mos thene unike. Mjeket e mendonin kete gje prej kohesh, por studimet gjenetike te tumoreve po sjellin provat e duhura. Ato tregojne se sipas gjeneve te pranishme ne tumore, evolucioni i semundjes eshte i ndryshem dhe se disa trajtime kane efekt me te mire se te tjeret. Megjithate shume molekula (te gjeneve) te tjera karakteristike mbeten te pazbuluara, cka do te sjellin trajtime me te sakta mjeksore. Pra trajtimi i kancerit te gjirit ne te ardhmen do te jete me i personalizuar ne pergjigje te tipit te pacientes. P.sh. ato qe kane nje kancer me pak agresiv s’ka pse te kene tajtime te renda dhe agresive, ndryshe nga ato qe kane nje lloj tjeter kanceri qe kerkon nderhyrje te forta dhe energjitike.

Pothuaj 70% e grave e ruajne gjirin e tyre
Heqja e tumorit nga gjiri eshte i domosdoshem. Por sot jemi te sigurte per nje gje : heqja e gjirit ku eshte tumori nuk eshte gjithnje e domosdoshme. Madje mjeket bejne gjithshka qe kjo gje te mos ndodhe. Edhe kur tumori eshte shume me i madh, ata rekomandojne kimio-terapi ne menyre qe ai te zvogelohet, te tkurret, qe te mund ta heqin, duke e ruajtur gjirin e gruas. „Vendimi ka te beje me agresivitetin e tumorit, moshen e gruas, nese ka raste te trasheguara familjare dhe nganjehere edhe nga forma e tumorit ne gji“, - thote kirurgu kancerolog i Institutit Gustave Roussy te Villejuif ne France, Jean-Remi Garbay. Edhe teknikat kane pesuar nje progres te madh. Para pak kohesh, nje tumor i krijuar pas „aréoles“ (zona e erret rreth thithes se gjirit) sillte si pasoje heqjen totale te gjirit. Por kjo sot nuk ndodh me. Shumica e grave pas operacionit kane nje gji harmonik edhe pse kane bere nje operacion kirurgjikal. Me i veshtire eshte kur hiqen rreth 15 gjendra nen krah, cka sjell rendese te krahut dhe enjtje te tij pothuaj gjate gjithe jetes. Per kanceret pak agresive perdoret gjithnje e me shume nje teknike tjeter qe lejon pergjithesisht qe te hiqet vecse nje gjender. Pra eliminohen problemet e krahut.

Rezultate estetike gjithnje e me te mira
Kur tumori eshte krijuar ne nje vend te veshtire per tu operuar pa lene gjurme te dukshme, kur gjinjte jane teper te vegjel per ta ruajtur formen e tyre te bukur, pas heqjes se tumorit eshte e preferueshme te behet „mastectomie“-a (heqja e gjirit). Ideale eshte qe kjo te behet gjate heqjes se tumorit, pasi rezultatet psikologjike dhe estetike jane me te mira. Kirurgu heq glandin, por lekuren perreth e ruan, pra ben nje kanal nen lekure, ku fut nje proteze apo ind qe eshte marre nga pacientja. Por kjo jo gjithnje eshte e mundshme. Dhe pikerisht kur pas operacionit vendoset per nje rrezatim. Ne keto raste duhet pritur nje vit pas seancave radiografike per te rikonstruktuar gjirin. Nje vendim qe ende shume gra e kane veshtire ta marrin, pasi nderkohe ato perdorin proteza te levizshme. Dihet qe me progresin e bere, keto proteza te vendosura nen sutien jane te padukshme. Ndersa persa i perket kimio-terapise, ajo perballohet gjithnje e me mire nga grate. Shume gra kalojne eksperiencen e kimio-terapise. Nese keto perfuzione mbeten akoma te veshtira (pasi sjellin renien e flokeve), ato nuk te bejne te vuash e te semuresh si me pare, pasi ilacet kunder te vjellave jane me efikase. Mbeten vetem te perzjerat, te cilat eshte e veshtire ti eliminosh, dhe nganjehere dhe mukozat e gojes. Nje tjeter progres eshte vendosja ne menyre te perkohshme e nje kateteri (lart toraksit) qe lejon kalimin e „kimio“-s, pra lengut. Por shpesh i duhet bere balle nje shtimi ne peshen e trupit, djerses gjate nates dhe shkaktimit te nje menopauze brutale nga perdorimi i kimio-terapise. Disa gra ankohen dhe per lodhje dhe humbje te kujteses, te cilat korigjohen me kalimin e kohes dhe rifillimin e nje jete aktive.

Trajtime te reja hormonale
Kurat hormonale jane te rezervuara vetem per femrat ne menopauze dhe kjo ne rreth 70% te kancereve te gjirit. Pas trajtimeve klasike, ndonjehere, ne vend te kimio-terapise grave u propozohet nje trajtim hormonal gjate 5-10 vjeteve. Qe prej 30 vjetesh eshte perdorur nje anti-estrogjen, „tamoxifene“, i cili bllokonte receptoret e estrogjeneve ne nivelin e qelizave te thithave te gjirit. Rreziku i perseritjes se kancerit te gjirit eshte ulur ne 50 %. Nje produkt tjeter eshte „anti-aromatase“, e cila ka rezultate edhe me te mira. Keto ilace ndalojne prodhimin e estrogjeneve nisur nga androgjenet, hormone mashkullore te sekretuara nga gjendrat mbiveshkore (te vendosura mbi veshke). Pas menopauzes, ky eshte i vetmi burim i estrogjeneve. Ndryshe nga „tamoxifene“, „anti-aromatase“ u jepen vetem grave ne menopauze, te cilat i perballojne mire.

Rrezet nuk i "djegin" me gjinjte
Njollat e kuqe apo irritimet jane gjithnje te mundshme pas disa seancave. Por tashme leshimi i rrezeve eshte bere aq i sakte dhe ne kohen e duhur sa djegiet tashme jane bere te jashtzakonshme. Me kusht, qe te perdoren kremrat qe keshillohen nga sherbimi i radio-terapise dhe mos shfaqja e gjirit ne rrezet e diellit.
Pese fazat e trajtimit :
1. - Operacioni. - Ai eshte i domosdoshem per heqjen e tumorit, por ne 70% te rasteve, gjiri nuk hiqet. Hiqen nje ose dy ganglione te krahut ne anen e tumorit per te ndaluar progresin e mundshem te qelizave kanceroze.
2. - Nje kimio-terapi (ne 4-6 muaj). Kjo synon te zhduke qelizat kanceroze qe mund te kene kaluar nga gjiri dhe mund te jene vendosur me larg.
3. - Radio-terapia (6 jave). Rrezet mbi gjoksin e operuar si dhe ne zonat fqinje te ganglioneve kane si qellim qe te parandalojne rrezikun e perseritjes lokale.
4. - Hormono-terapia (5-10 vjet). Kjo lejon qe te pakesohet akoma me shume rreziku i perseritjes tek grate, tumori i te cilave ishte nen influencen e estrogjeneve. Hormonet merren permes hapeve.
 




____________

Lot Dielli

Sa frike qe eshte kjo semundja e gjirit.
Ishalla nuk e kemi per pjese thuaj.
 

Pershendetje Tina,
teme mjaft e qelluar,po a mundesh me e lane email-in tuaj dhe te bisedojme rreth kesaj, se edhe une te njejtin hall kam.
Doja me shume informata rreth fibroadenomes, nese ka dikush me teper informacione rreth kesaj ju lutem me shkruani,,, Me respekte
 

Kjo eshte semudja e shekullit tek femrat
 




____________

Mesa di une, nese kapet ne kohe kjo semundje, eshte totalisht e sherueshme!